Mikroparadygmaty zmiany racjonalnej formułowane są przez poszczególne społeczności zajmujące się postępowaniem modyfikacyjnym, a dysponujące wynikami pozna­nia lokalnego, istotnego ze względu na funkcjonowanie tych społeczności. Formułowanie paradygmatów zmian racjonalnych poszczególnych typów stanowi domenę nauk praktycznych. Porównanie teorii nauk praktycznych z teoriami nauk podstawowych wygląda następująco: Pierwsze muszą być mocniejsze od przyjętego kryterium efektywności mówiącego, kiedy przyjęte w danej społeczności wartości przybierają postać ekstremalną. Drugie muszą być mocniejsze od przyjętego w nauce kryterium empiryczności mówiącego, jak przebiegają zaobserwowane zjawiska danego rodzaju. Pojęcie „mocniejszości” należy tu rozumieć dosłownie: w obu wypadkach idzie o to, że odpowiednie kryteria (efektywności czy empiryczności) wynikają z odnośnej teorii. Mówiąc inaczej: warunkiem przyjęcia teorii z nauki praktycznej jest to, iżby wynikały z niej akceptowane w danej grupie kulturowej kryteria efektywności; warunkiem przyjęcia teorii z nauki podstawoej jest to, iżby wynikały z niej uznane na podstawie obserwacji kryteria empiryczności.
Nauki praktyczne, oprócz formułowania norm uznawania zmian za racjonalne, spełniają rolę szczegółowych metodologii zmiany (metodologii projektowanie wnętrz) i „anatomii” oraz „fizjologii” obiektów, którymi się zajmują. Zajmują się one, choć nie zawsze explicite, opisem postępowania zmierzającego do uzyskania zmiany racjonalnej. Szczegółowy wpływ poznania na zmianę racjonalną przejawia się we współ­zależności konkretnej sytuacji zmiany i aktualnego stanu wiedzy. Chodzi tu o praktyczną realizację modelu zmiany, o ingerencję poznania w kształtowanie procedury modyfikacyjnej i poszczególnych przypadków jej aktualizacji, a także o wykorzystanie rezultatów poznania w procesach modyfikacyjnych Poznawcze ugruntowanie zmian — zarówno ogólne, jak i szczegółowe ma zna­czenie dla odpowiedniości relewancji zmiany. Jest ono związane nie tylko z wykorzystywa­niem wiedzy do bezpośredniego kształtowania zmian, lecz także z pozostałymi kryteriami jakości zmian. Jest to wiedza o pośrednich skutkach zmian intencjonalnych sprzyjająca zapobieganiu zmianom niezamierzonym oraz wiedza o kryteriach utylitarnych estetycznych i etycznych akceptowanych przez zainteresowane społeczności. Projektowanie stron www Uwarunkowania aksjologiczne są związane z normami kulturowymi wyznaczają­cymi systemy wartości. Gówna siłą motoryczną, która kształtowała nasze społeczeństwa od zarania rewolucji przemysłowej, była „etyka wzrostu”. Jeśli wzrost w sensie materialnym, taki jaki znaliśmy, nie może trwać w nieskończoność, etykę tę zastąpi nowa — etyka przystosowania, czy inaczej — akomodacji. Choć przemiany te mają swe korzenie w dziedzinie zjawisk fizycznych, ostatecznie przejawiają się w formie nowych systemów wartości.